Wiele zgłoszeń zaczyna się od tego samego zdania: „Pracuję jako lektor, chciałbym też spróbować dubbingu”. Już sama kolejność słów zdradza błędne założenie. Dubbing to odrębna dziedzina aktorstwa. Praca w studiu dubbingowym ma własną technikę, określone etapy produkcji i swoje drogi wejścia do zawodu. Możesz zacząć od pracy lektorskiej, ale samo doświadczenie lektorskie nie otwiera drzwi do dubbingu.
Po francusku „comédien de doublage” to aktor dubbingowy, a „doubleur” to firma dubbingowa
Określenie „doubleur” pojawia się wszędzie, nawet w opisach, które mają przybliżać ten zawód. O aktorze pisze się „doubleur” albo „doubleur de voix”, choć oba określenia są w tym znaczeniu nietrafne. We francuskiej branży „doubleur” to firma dubbingowa, która odpowiada za produkcję francuskiej wersji językowej i zatrudnia wykonawców. Przed mikrofonem stoi aktorka lub aktor dubbingowy.
Ta różnica może wyglądać na czepianie się słówek, ale oddaje istotę pracy. Aktor dubbingowy odtwarza istniejącą już interpretację w innym języku i musi dopasować ją do obrazu. W zgłoszeniu dobór słów od razu zdradza, czy znasz proces produkcji, czy dopiero wczoraj gdzieś o nim przeczytałeś.
Jak synchronizacja wpływa na grę aktorską
Kiedy wchodzisz do kabiny, tekst przeszedł już przez kilka par rąk.
Najpierw przychodzi analiza obrazu. Ktoś ogląda scenę klatka po klatce i zaznacza ruchy ust aktora z oryginału: spółgłoski wargowe P, B i M, przy których widać zwarcie warg, momenty otwarcia ust oraz początki i końce kwestii. Potem powstaje adaptacja. Autor dialogów dubbingowych pisze francuski tekst, który musi przekazać to samo, trwać dokładnie tyle samo i mieć akcenty w tych samych miejscach. To praca twórcza, z którą wiąże się status autora. Na koniec tekst trafia na pasek rytmiczny. Dawniej nanoszono go odręcznie, dziś wpisuje się go w programie. Tekst przesuwa się pod obrazem i mija pionowy znacznik. Gdy słowo dochodzi do kreski, wypowiadasz je.
Pasek rytmiczny to narzędzie stosowane we francuskiej praktyce dubbingowej. W innych tradycjach dubbingowych scenę nagrywa się krótkimi fragmentami odtwarzanymi w pętli. Aktor zaczyna mówić na sygnał dźwiękowy, więc z tekstem pracuje się zupełnie inaczej.
Stąd bierze się podstawowy paradoks tego zawodu. Czytasz i grasz jednocześnie. Zerkasz na pasek, jednym uchem śledzisz oryginał, a całym ciałem wyrażasz intencję postaci. Początkujący świetnie opanowują czytanie paska, ale przestają grać. Kwestie brzmią wtedy precyzyjnie, czysto i zupełnie bez wyrazu. Synchronizacja to punkt wyjścia dla gry aktorskiej.
Synchronizacja ruchu ust to tylko część zadania. Postać mówi w biegu, traci na chwilę oddech, rzuca kwestię przez ramię albo częściowo zasłania usta dłonią. Sposób, w jaki aktor w oryginale porusza się i oddycha, wpływa na Twoją grę w takim samym stopniu jak ruchy jego ust. Dlatego często nagrywa się na stojąco.
Kto za co odpowiada przed nagraniem i po nim
Jeśli znasz proces produkcji, łatwiej właściwie zrozumiesz wskazówki, które dostajesz.
Reżyser artystyczny, we Francji często nazywany reżyserem sesji dubbingowej, dobiera głosy, prowadzi sesje i od początku do końca dba o spójność francuskiej wersji. To on decyduje, czy zaprosi Cię ponownie. Autor dialogów dubbingowych napisał tekst dopasowany do obrazu, więc nie możesz go dowolnie zmieniać. Osoba analizująca obraz naniosła znaczniki. Realizator dźwięku prowadzi nagranie i ocenia, co da się poprawić w miksie. Przy produkcjach międzynarodowych dobór głosów zatwierdza dodatkowo podmiot posiadający prawa do oryginału. To wyjaśnia niektóre decyzje, które z kabiny trudno zrozumieć.
Kiedy proszą Cię o skrócenie kwestii o dwie sylaby albo o późniejsze wejście, wynika to z paska rytmicznego. Jeśli potraktujesz tę uwagę jako ocenę swojej gry, cały zespół straci czas.
Jak wygląda praca w studiu dubbingowym
Prób jest niewiele. Tekst często poznajesz dopiero na miejscu. Pracujesz na krótkich odcinkach, powtarzasz je, aż zgrają się z obrazem, i od razu przechodzisz do następnego. Takie tempo utrzymuje się przez cały dzień.
Aktor grający role drugoplanowe może podczas jednej sesji zagrać kilka postaci. Nawet widz, który nie wsłuchuje się w dialogi, musi móc odróżnić te postaci po głosie. Gwar i głosy tłumu, czyli reakcje, oddechy i urywki rozmów w tle sceny, stanowią zauważalną część nagrywanego materiału. Nagrywa się je szybko, ale każdemu z tych elementów trzeba poświęcić czas.
W studiu liczy się trafna interpretacja w krótkim czasie. Jeśli można na Tobie polegać pod presją czasu, masz większą szansę na kolejne zaproszenie niż po jednym świetnym nagraniu.
Z perspektywy studia
O wyniku próby dubbingowej niemal nigdy nie przesądza barwa głosu ani nawet synchronizacja. Decyduje to, gdzie kierujesz wzrok. Kto widzi pasek rytmiczny po raz pierwszy, skupia się na czytaniu i przestaje grać. Od razu słychać, gdy ktoś umie zerkać na pasek kątem oka, słuchać oryginału i skupiać uwagę na scenie. Można to przećwiczyć w ciągu kilku sesji, jeśli wiesz, nad czym pracować.
Do branży trudno wejść i są ku temu powody
Warto powiedzieć to wprost. Trudno zacząć pracę w dubbingu, a niewielka liczba miejsc to tylko jeden z powodów.
Sesje planuje się na cały dzień, czasem na pół dnia, często przez telefon i z krótkim wyprzedzeniem. Aktor, który nie trzyma synchronizacji, wstrzymuje pracę całego zespołu i blokuje wynajęte studio. Dlatego reżyser dubbingu najpierw dzwoni do osób, których sposób pracy zna z wcześniejszych sesji. Do tego dochodzą stałe głosy. Gdy jeden aktor dubbinguje danego wykonawcę w kolejnych filmach, ta ciągłość staje się wartością, którą wszyscy chcą zachować. Branża od lat skupia się w kilku ośrodkach, więc możliwość pracy na miejscu waży tyle samo co talent.
Żadne z tych ograniczeń nie jest wymierzone w osoby, które dopiero zaczynają. Wynikają one z organizacji produkcji i tłumaczą, dlaczego nie ma otwartego naboru do zawodu. Nowe osoby zaczynają od małych ról i nagrywania głosów w tle. Główna rola prawie nigdy nie jest pierwszym zleceniem.
Jak naprawdę zacząć pracę w dubbingu
Jeśli chcesz zostać aktorem dubbingowym, zacznij od pytania, czy już grasz.
Zacznij od gry aktorskiej. W dubbingu zatrudnia się aktorów, a technikę synchronizacji można opanować w kilka tygodni ćwiczeń pod okiem prowadzącego. Sama technika nie wystarczy. Po dwóch kwestiach słychać brak gry, choćby synchronizacja była bezbłędna. Teatr, regularne zajęcia i każda praca, w której dostajesz uwagi reżyserskie i próbujesz zagrać scenę inaczej, dają podstawy tego zawodu.
Ćwicz synchronizację. Są kursy poświęcone tej technice. FRVOICEOVER nie prowadzi takich kursów, nie przygotowuje kandydatów do przesłuchań ani nie poleca żadnej placówki szkoleniowej. Zanim zapłacisz, dowiedz się, kto prowadzi zajęcia i przy jakich projektach obecnie pracuje, z jakich narzędzi do pracy z paskiem rytmicznym korzystają uczestnicy oraz ile minut dziennie każdy z nich faktycznie spędza przy mikrofonie.
Przyjmuj małe role oraz nagrania gwaru i scen tłumu. Od takich nagrań od lat zaczyna się pracę w dubbingu. Reżyser widzi wtedy, czy może na Tobie polegać, zanim powierzy Ci ważną kwestię.
Pisz do reżyserów dubbingu. To oni ustalają obsadę. Wiadomość wysłana na ogólny adres firmy produkcyjnej rzadko trafia do osoby, która o niej decyduje.
Szukaj okazji do gry w pokrewnych dziedzinach. Przy nagrywaniu oryginalnych dialogów do animacji, pracy nad grami wideo i filmami dokumentalnymi ćwiczysz tę samą umiejętność: tworzysz postać samym głosem. Łatwiej też dostać się do takich produkcji. Praca przy nich nie gwarantuje przejścia do dubbingu synchronicznego, ale daje Ci okazję do gry i pozwala innym poznać Twoje możliwości.
Prawa, którym zwykle przyglądamy się za późno
Przysługują Ci prawa pokrewne do Twojego artystycznego wykonania. Jego utrwalenie oraz każdy sposób jego wykorzystania wymagają Twojej pisemnej zgody na mocy art. L. 212-3 francuskiego kodeksu własności intelektualnej.
W praktyce podpisywana przez Ciebie umowa określa dozwolone sposoby wykorzystania nagrania, terytoria i czas obowiązywania zgody. Francuska wersja językowa pozostaje w obiegu przez długi czas. Bywa ponownie emitowana, wydawana i udostępniana w internecie, czasem wiele lat po sesji. Przeczytanie tych zapisów przed podpisaniem umowy jest tak samo ważną częścią zawodu jak wyraźna artykulacja. Dotyczy to również projektów, które wydają się drobne.
Po tym można poznać, jak poważnie studio traktuje swoją pracę. Udokumentowany łańcuch praw chroni zarówno klienta, jak i aktora, bo nawet po latach można ustalić, jak wykorzystano nagranie. W FRVOICEOVER za reżyserię nagrania i realizację dźwięku odpowiada nasz zespół łączący trzy specjalności, a dla każdego projektu zawieramy umowę zgodną z tą zasadą.
Od czego zacząć teraz
Ćwicz grę aktorską, znajdź możliwość pracy z paskiem rytmicznym i pogódź się z tym, że podczas pierwszych prób skupisz się na czytaniu. Każdy przez to przechodzi. Potem liczy się to, jak szybko potrafisz przejść od samego czytania do gry.
FRVOICEOVER na bieżąco odsłuchuje próbki głosu na potrzeby swoich produkcji w 6 językach. W każdym z nich słucha wykonawców, dla których jest to język ojczysty, niezależnie od ich wieku i stylu. Zgłoszenie nie daje prawa do udziału w projekcie, a baza głosów rośnie w miarę potrzeb produkcji. Żeby w ogóle pojawiła się szansa na współpracę, ktoś musi Cię najpierw usłyszeć: zgłoś swój głos do bazy FRVOICEOVER.
Są sposoby, by wejść do branży. Najpierw ktoś musi Cię usłyszeć
Na potrzeby produkcji w 6 językach FRVOICEOVER odsłuchuje próbki głosu wykonawców, którzy nagrywają w swoim języku ojczystym. Pod uwagę bierze osoby w każdym wieku i wszystkie style interpretacji. Próbka głosu, w której słychać, że potrafisz grać i utrzymać synchronizację z obrazem, mówi więcej niż opis doświadczenia.
Przeczytaj też
- Jak zostać lektorem? Na czym polega praca aktora głosowego — praca aktora dubbingowego i praca lektora to dwa odrębne zawody. Zanim wybierzesz swoją drogę, sprawdź, czego wymaga praca lektora.
- Na co agencja lektorska zwraca uwagę w próbce głosu — Do pierwszych zgłoszeń dołączysz próbkę głosu. Ocenia się ją według innych kryteriów niż synchronizację podczas sesji dubbingowej.