Masz już plik. Głos brzmi dobrze, ujęcie się udało, tylko w tle wciąż słychać szum albo trzask drzwi wypada dokładnie w środku najlepszego zdania. Pierwszy odruch to otworzyć narzędzie do odszumiania i przesuwać suwak, aż zakłócenie ucichnie. Właśnie wtedy większość nagrań zaczyna brzmieć gorzej.
Zanim dobierzesz metodę obróbki, ustal, co dokładnie słychać.
Co dokładnie zakłóca nagranie?
Niemal wszystko, co potocznie nazywamy szumem tła, należy do jednej z czterech kategorii. Każda ma inną przyczynę i wymaga innego podejścia. Prawie wszyscy pomijają właśnie ten etap rozpoznania.
- Stały szum. Wentylacja, klimatyzacja, wentylator komputera albo zbyt duże wzmocnienie przedwzmacniacza. Taki szum słychać od początku do końca. Jest równomierny i zajmuje szerokie pasmo częstotliwości, które częściowo pokrywa się z pasmem głosu.
- Pojedyncze zakłócenie. Trzask drzwi, dźwięk powiadomienia, przejeżdżający samochód, stukanie w klawiaturę albo szczeknięcie psa. Każdy z tych dźwięków ma początek i koniec, więc zakłóca tylko krótki fragment nagrania.
- Pogłos pomieszczenia. To sam głos, odbity od gołych ścian, dociera do mikrofonu z minimalnym opóźnieniem. Brzmi głucho i daleko, jak w łazience.
- Brum elektryczny. Niski, bardzo regularny pomruk, często związany z połączeniem masy, przewodem, zasilaczem lub oświetleniem w pobliżu mikrofonu.
Żeby rozpoznać zakłócenie, posłuchaj na słuchawkach fragmentów, w których nikt nie mówi, między zdaniami i przed pierwszym zdaniem. Tam najlepiej słychać, co dzieje się w tle. Szum identyczny od pierwszej do ostatniej przerwy, pulsujący brum, pojedynczy trzask. Kilka uważnych odsłuchów powie ci więcej niż całe popołudnie spędzone na regulowaniu ustawień.
(Przester powstały podczas nagrania, źle ustawiony poziom sygnału i uderzenia powietrza w mikrofon przy wymawianiu spółgłosek wybuchowych wymagają innej obróbki. Tutaj zajmujemy się zakłóceniami w tle.)
Co działa w przypadku poszczególnych zakłóceń
Usuwanie stałego szumu zacznij od pobrania próbki tła
Skuteczne odszumianie zaczyna się od próbki. Wybierz fragment, w którym słychać wyłącznie tło, bez oddechów i szelestu kartek. Na tej podstawie narzędzie rozpozna, co ma usuwać. Profil szumu musi pochodzić z tej samej sesji, z tego samego mikrofonu, ustawionego w tym samym miejscu i z takim samym wzmocnieniem jak przy nagrywaniu głosu, który chcesz oczyścić. Próbka z innego nagrania opisuje inne tło, więc narzędzie będzie szukać zakłóceń, których w twoim pliku nie ma.
Potem działaj stopniowo. Dwa delikatne przebiegi odszumiania prawie zawsze dają lepszy rezultat niż jeden agresywny. Obniżaj poziom szumu małymi krokami i oceniaj przede wszystkim brzmienie głosu.
Pojedyncze zakłócenia usuwaj ręcznie
Odszumianie całego pliku z powodu jednego trzasku drzwi może pogorszyć brzmienie głosu także tam, gdzie nic go nie zakłóca. Wydziel fragment z trzaskiem. Jeśli trzask wypada między słowami, wytnij go i wstaw w jego miejsce fragment ciszy z tej samej sesji, żeby zachować ciągłość tła. Jeśli nakłada się na słowo, masz dwa wyjścia. Nagraj zdanie ponownie albo zostaw trzask w nagraniu.
Przy brumie najpierw znajdź przyczynę
Brum elektryczny można odtworzyć. Zmień przewód, odsuń zasilacz, odłącz ładowarkę laptopa albo odsuń mikrofon od lampy lub monitora. Potem nagraj kilka sekund ponownie. Jeśli brum zniknie, problem został rozwiązany u źródła i żadna obróbka nie da równie dobrego efektu. Jeśli nadal go słychać, to jedyne zakłócenie na tej liście, które da się usunąć tak precyzyjnie. Skupia się wokół jednej częstotliwości i jej wielokrotności, więc można je wyciąć bez uszkadzania reszty sygnału.
Częstotliwości poniżej pasma głosu
Poniżej częstotliwości podstawowej głosu nie ma nic przydatnego dla nagrania mowy. Słychać tam między innymi dudnienie ruchu ulicznego, odgłos kroków na piętrze, drgania przenoszone przez statyw mikrofonowy i szum wywołany ruchem powietrza. Odcięcie tego pasma od razu ogranicza niskie zakłócenia bez pogorszenia zrozumiałości mowy.
Nie ma jednej wartości, która sprawdzi się w każdym nagraniu. Niski głos męski i jasny głos kobiecy mają różne dolne granice pasma. Podnoś częstotliwość odcięcia, aż usłyszysz, że głos traci pełnię. Potem ją obniż, aż wróci jego naturalne brzmienie. Ustaw filtr na słuch.
Jak robimy to w studiu
W kabinie przy każdej sesji nagrywamy kilka sekund ciszy przed pierwszym zdaniem. Ten fragment nie ma wartości artystycznej. Pozwala zarejestrować tło pomieszczenia przy mikrofonie i wzmocnieniu używanych danego dnia. Potem służy za punkt odniesienia przy całej obróbce. Gdy klient powierza nam plik do uratowania, szukamy tej próbki w pierwszej kolejności i niemal zawsze właśnie jej brakuje. Często też słyszymy, że szumi mikrofon, choć dużo częściej źródłem szumu jest pomieszczenie. Bardzo czuły mikrofon po prostu wyraźniej rejestruje to tło.
O czym rzadko się mówi przy odszumianiu? Razem z szumem usuwasz część głosu
Każda metoda odszumiania usuwa część energii sygnału. Szum i głos mają wspólne częstotliwości, więc razem z szumem zawsze znika odrobina głosu. Do pewnego momentu tego nie słychać. Po przekroczeniu tej granicy zmiana staje się słyszalna i nie da się jej cofnąć.
Po czym poznasz, że odszumianie było zbyt mocne?
- Wokół słów słychać metaliczne pobrzękiwanie. Głos brzmi jak „spod wody” albo lekko przypomina głos robota.
- Spółgłoski są przytłumione. Głoski „s”, „f” i „t” tracą wyrazistość, a dykcja się rozmywa.
- Oddech nagle się urywa, a w jego miejscu zapada nienaturalna, zupełna cisza.
- Głos wydaje się bardziej odległy, jakby lektor odsunął się od mikrofonu w trakcie nagrania.
Jeśli narzędzie na to pozwala, posłuchaj samego sygnału usuniętego podczas odszumiania. To najpewniejszy test. Jeśli w tym sygnale słyszysz fragmenty głosu, obróbka zaszła za daleko. Dalsza redukcja będzie usuwać coraz więcej głosu.
Dobierz też intensywność obróbki do tego, gdzie i jak nagranie będzie emitowane. Lekkiego szumu, który zostanie pod podkładem muzycznym, podczas emisji nie słychać. Uszkodzenia głosu spowodowane zbyt mocnym odszumianiem słychać także w gotowym miksie.
Czego nie da się uratować
Warto powiedzieć to wprost, bo rzadko mówi się o tym otwarcie.
Nagrania z pomieszczenia o bardzo silnym pogłosie nie da się w pełni uratować. Odbicia to opóźnione kopie głosu, które mieszają się z sygnałem bezpośrednim. Można je stłumić, ale żadna obróbka nie oddzieli ich na tyle dokładnie, by odzyskać czysty głos. Przesteru powstałego przy nagrywaniu też nie da się naprawić. Część informacji w ogóle nie została zarejestrowana, więc nie ma czego odzyskiwać. Gdy mikrofon jest za daleko, proporcje między głosem bezpośrednim a pogłosem utrwalają się już podczas nagrania. Ograniczając później pogłos, osłabiasz także sam głos. Jeśli zaś głos ginie w równie głośnym szumie wyciągu, gwarze tłumu czy hałasie maszyny, brakuje zarówno fragmentu ciszy potrzebnego do pobrania próbki tła, jak i różnicy poziomów wystarczającej do rozdzielenia dźwięków.
W tych czterech przypadkach budżet i wybór narzędzia niczego nie zmienią. O efekcie przesądził sposób nagrania.
Najważniejsze decyzje zapadają przed nagraniem
Ratowanie dźwięku ma sens. Może ocalić niepowtarzalny wywiad, relację, której nie da się nagrać ponownie, albo materiał istniejący tylko w jednej kopii. Obróbka nigdy nie da lepszego rezultatu, niż gdyby od początku udało się uzyskać czyste nagranie.
Gdy materiał ma trafić do emisji pod nazwą marki, liczą się warunki nagrania. Potrzebne są pomieszczenie z adaptacją akustyczną, stała odległość od mikrofonu, poziom sygnału z zapasem i próbka ciszy nagrana przed pierwszym zdaniem. Od 15 lat nasze studio w Aix-en-Provence zapewnia te warunki, zanim lektor wypowie pierwsze słowo.
Jeśli nagranie, które próbujesz uratować, ma reprezentować twoją markę, najpierw porozmawiajmy o tym, gdzie i jak będzie emitowane. Opisz swój projekt na stronie naszej agencji lektorskiej lub prześlij nam szczegóły przez formularz wyceny.
Tylko czyste nagranie daje pewny efekt
Jeśli materiał ma być firmowany nazwą twojej marki, zleć ponowne nagranie. Opowiedz nam, czego dotyczy materiał i gdzie będzie emitowany. Powiemy ci wprost, co warto zrobić.
Napisz do nasPrzeczytaj też
- Jak poprawić jakość dźwięku w nagraniu? Co można naprawić i co trzeba nagrać ponownie – pełna diagnostyka pozostałych problemów z nagraniem
- Jak nagrać głos lektorski i co daje praca w studiu – jak zapobiec problemom już na etapie nagrania